The War Nerd

Escaparates de librarías xeralistas, eses mosaicos deprimentes dos best-sellers do momento. Os últimos gañadores de premios resesos, as novidades das editoriais fortes, algún tocho para opositores ou universitarios. E para darlle rocanrol, un feixe de volumes con fotos de armamento, os Beatles, cociña ou tetas así en plan artístico. Lóxico que ler estea tan mal visto. Pero un deses retablos da chunguez deume onte unha alegría cando, entre a miseria habitual, atopei un nome familiar (e por riba escrito nese tipo de letra) que me fixo mexar un pouco por riba: Gary Brecher.

O FRIQUI DA GUERRA
Está gordo, vive en Fresno, traballa en entrada de datos e bebe Cola Light de máis. Soubo cómo ía ser a Guerra de Irak movemento a movemento, que Hezbollah gañaría a Guerra do Líbano, que Al Qaeda estaba detrás dos atentados de Madrid cando tódolos demais aínda culpaban aos pobres vascos. Gary Brecher, tamén coñecido como The War Nerd (o Friqui da Guerra), leva anos publicando a puta mellor columna de historia e actualidade bélica da rede. A súa sección en The Exiled (e anteriormente en The Exile) é indispensable para todos os que, despois de ver as noticias, quedamos igual, sen saber de que vai o conto, nin sequera quen vai gañando. Bota por fóra con ánimo provocador, unha chea de coñecementos e verdadeira paixón polos temas tratados. Vai indagando na raigame de cada conflicto, moitos deles ignorados pola prensa, deixa as cousas claras e dispara contra tódolos bandos con chulería, cinismo e salvaxe sentido do humor. O seu estilo informal, irónico e incisivo lembra a Michael Moore, a Spider Jerusalem, aos comics de Garth Ennis, a aquel xeito pop de contar a Historia de Roma que tivo Indro Montanelli. Coas coñas, os escritos ás veces frívolos e escatolóxicos do War Nerd funcionan coma un dos máis intelixentes e poderosos alegatos antibelicistas que teño coñecido. E aínda por riba, son graciosos de verdade.

HAZAÑAS Y CHAPUZAS BÉLICAS
Este é o título, tristemente xenérico e castizo, que alguén decidiu darlle a edición en castelán de The War Nerd (2008), escolma das columnas de Gary Brecher para The Exile. É dicir, todas están dispoñibles na súa versión orixinal aquí, xunto con ducias máis. Iso si, no libro veñen pulidas e reorganizadas en capítulos segundo o continente no que teñan lugar as guerras das que falan, e cun extra adicado a “armamento, estratexia e doutriña”. Catrocentas páxinas de historia, diversión e humor negrísimo por menos de dez euros, señora. Un incondicional coma min lamenta a ausencia dalgún clásico persoal, pero estou moi satisfeito coa inclusión da reveladora análise sobre o conflicto da illa de Perejil (España vs. Marrocos: Dous Teleñecos fan Iwo Jima), que de seguro poñerá dos nervios a máis dun lector español.

Gary Brecher continúa escribindo novas columnas en The Exiled, a derradeira sobre os mercenarios en Irak. Hai un par de meses que non aparece unha nova e eu, deus me perdoe, case estou comezando a desexar que estoure unha guerra nalgures e nos traia de volta ao War Nerd.

Posted in Libros | 4 Comments »

Hidamari no Ki – El Árbol Que Da Sombra

Seguramente, a obra de Osamu Tezuka máis coñecida no noso país sexa Adolf, un thriller histórico pop ambientado na Alemaña Nazi e o Xapón da II Guerra Mundial, que o chamado “deus do manga” creou nos anos postreiros da súa vida.
De xeito paralelo a Adolf, Tezuka publicou Hidamari no Ki (A Árbore na Solaina), a narración en manga dun dos momentos decisivos na creación do Xapón moderno. Ao rematar de ler o oitavo e derradeiro tomo de El Árbol Que Da Sombra, edición española de Hidamari no Ki, fica un satisfeito, e con gana de volver atrás e saborear os grandes acontecementos que foron desfilando polos milleiros de páxinas de cómic. Os afeccionados ao manga saberán o excepcional que é iso, nun estilo tan orientado cara o efectismo de usar e tirar.
O problema que o lector galego pode ter con El Árbol Que Da Sombra é o descoñecemento dos feitos históricos que sirven de telón de fondo da narración. A obra, concebida para o público xaponés, adoita dar por sentado que o lector sabe o que pasou durante a turbulenta época chamada Bakumatsu. Agora, ergan a man os occidentais que estean ben familiarizados co que aconteceu en Xapón entre 1853 e 1868.
O que imaxinaba. Eu tampouco.

BAKUMATSU
No ano 1600 deu comezo en Xapón o “periodo Edo“, unha era na que os belixerantes han (señoríos feudais) estiveron sometidos ao poder militar dos sucesivos xogúns (xeneralísimos) da dinastía Tokugawa, co emperador retirado a un papel puramente cerimonial. Este foi o tempo dos samurais, no que en Xapón se estableceu un ríxido sistema de castas, mentres o país permanecía aillado, por lei e pola forza, do resto do mundo.
En 1853, a chegada dos “barcos negros” estadounidenses supuxo o comezo da fin do aillamento, do periodo Edo e o poder dos xogúns: o Bakumatsu. Entón é onde arrinca a nosa historia, cando son moitos os que ven a necesidade dunha reforma no governo para facer fronte á nova situación e rematar co atraso do país. A chegada do cónsul Townsend Harris crea unha vaga de xenofobia e oposición ao xogún, baixo o lema sonnō-jōi: reverenciade ao emperador, botade fora aos bárbaros. As revoltas sucédense e son esmagadas no han de Mito e no de Chôshû. Será a alianza das provincias de Chôshû e Satsuma a que derrube ao derradeiro xogún en 1868, poñendo fin ao Bakumatsu e inaugurando a restauración imperial e a modernización da Era Meiji. É neste crucial momento cando Hidamari no Ki remata, xunto co tempo dos grandes señores feudais.

COITELAS
O único que facedes os samurais é abanear coitelas e ir matar por aí. Nós os médicos facemos o mesmo, pero o noso é para salvar vidas. Con este delicioso cliché explica Ryôan Tezuka o seu lugar no mundo fronte ao de Manjirô Ibuya, con quen comparte protagonismo en Hidamari no Ki, e rivalidade polo amor da fermosa O-Seki. As profesións non poderían estar mellor escollidas, pois o Bakumatsu significou o comezo da práctica da medicina moderna no Xapón, e tamén a fin do poder dos señores dos samurais. A través da vida de Ryôan Tezuka, descubrimos a xenofobia e as manobras políticas ás que tiñan que se enfrontar os practicantes das proscritas técnicas occidentais, sempre en conflicto coa medicina tradicional chinesa, a oficial do estado. Pero mentres Ryôan ve o progreso na apertura de Xapón a occidente, para o samurai de baixo rango Manjirô Ibuya é unha fonte de incertidume: será testigo e víctima da ineficacia e progresiva corrupción do governo do xogún, e tamén dos intentos de reformalo ou derrubalo. Son dous heroes atípicos, para o que o manga e a narrativa histórica nos teñen acostumados. O doutor, canfurneiro e luxurioso, permanece á sombra do seu pai, tamén médico. Por outra banda, a habilidade coa katana do guerreiro é insignificante se a comparamos coa que ten para meterse en leas que lle van moi grandes. Nin Ryôan nin Manjirô pasarán á historia, pois xa lles chega ben o esforzo de procurar que a historia non pase por riba deles.

O DEUS DO MANGA
Que un dos protagonistas comparta o apelido de Osamu Tezuka non é casualidade, trátase dun antepasado do “deus do manga”. Os Tezuka foron dinastía de médicos; o propio autor estudou a carreira antes de entregarse á vocación do manga, e tempo despois deu bo uso dos seus coñecementos en obras “adultas” coma Oda a Kirihito (1970-71), Black Jack (1973-83) ou esta Hidamari no Ki (1981-86). Pero as enfermidades que explorou en profundidade nesta parte da súa producción foron realmente as que a humanidade sofre no seu conxunto: a ambición, a crueldade, a corrupción que conleva o poder, a guerra… El Árbol Que Da Sombra pertence á mesma etapa “escura” que as xa citadas, máis Ayako (1972-73), MW (1976-78) e Adolf (1983-85), pero distínguese de todas elas polo rigor histórico, por levantar un chisco o pé do afundido pedal de pesimismo e rebaixar os niveis de pulp en sangue. Hidamari no Ki non é tanto un thriller ao xeito das súas obras irmás coma unha mostra máis desa aparatosa e colosal modalidade narrativa que, en plan DIY, din en chamar…

NOVELÓN
Longo, realista e intensamente dramático, ateigado de personaxes, amores, amizades e traxedias que veñen e van, todo entretecido nun feixe de anos especialmente turbulentos da historia. Un Foise Co Vento, un Les Misérables, un Guerra e Paz. Un NOVELÓN. Cultura espesa. O que a xente que non lee nada debe pensar que levan dentro todos os libros gordos, e todas as películas en branco e negro. Non é doado atopar un NOVELÓN (sempre en maiúsculas) nas leiras do cómic, nas que se adoita sementar fantasía, humor, autobiografía, serie negra e delirio pop en xeral. Hidamari no Ki é unha excepción, unha proba máis de que o noveno arte está disposto a todo. E por riba diso, é unha lectura divertida, didáctica e apaixonante, chea de acción e sorrisos, e narrada coa mestría inconfundible dun dos grandes. E iso xa é motivo abondo para poñernos á sombra dos centos de follas desta árbore na solaina.

Posted in Comic | 2 Comments »